Model ‘de gezondheidsvaardige organisatie’

Hoe word je een 'gezondheidsvaardige organisatie'?

Een ‘gezondheidsvaardige organisatie’ is een organisatie die toegankelijk en begrijpelijk is voor iedereen. In dit model van partner Pharos zie je tien stappen om mee aan de slag te gaan. 

Download: model ‘de gezondheidsvaardige organisatie’

 


Model: 10 kenmerken van een gezondheidsvaardige organisatie

Een ‘gezondheidsvaardige organisatie’ is een organisatie die toegankelijk en begrijpelijk is voor iedereen. Het is dus een organisatie die rekening houdt met het uiteenlopende niveau van gezondheidsvaardigheden in de samenleving. In de internationale literatuur zijn diverse kenmerken van 'gezondheidsvaardige organisaties' beschreven, waaronder in een publicatie van Brach et al. (2017) en in het Vienna-HLO model van Jürgen M. Pelikan. Op basis hiervan en aangevuld met haar eigen jarenlange expertise op dit thema, heeft partner Pharos dit model ontwikkeld.

 

In dit model zie je aan welke onderdelen je kan werken bij het worden van een ‘gezondheidsvaardige organisatie’. Deze 10 kenmerken kun je als kapstok gebruiken voor een plan van aanpak. Je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken, maar kan ook bijvoorbeeld twee of drie putten uitkiezen om eerst mee aan te slag te gaan.

 

Om te weten hoe je ervoor staat op deze 10 kenmerken en met elkaar te bespreken waar je prioriteiten liggen, kun je ook de ‘Test: Hoe begrijpelijk is mijn organisatie voor iedereen?’ invullen.

 

Een gezondheidsvaardige organisatie

Onderstaand lees je meer over de 10 stappen uit het model, inclusief praktische handvatten. 

 

1. Bewustwording

Maak medewerkers bewust van het bestaan van gezondheidsvaardigheden, in verschillende lagen van de organisatie, van bestuur tot werkvloer. Zorg dat medewerkers weten wat (beperkte) gezondheidsvaardigheden zijn, en waarom het belangrijk is om hier als organisatie rekening mee te houden. 

Praktische handvatten: 

 

2. Beleid

Neem gezondheidsvaardigheden op in je beleid. Maak praktische afspraken over hoe je rekening houdt met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Dit betekent meestal een aanpassing van je huidige communicatie en het bieden van meer maatwerk. Daarom is het ook altijd nodig om financiële middelen te reserveren.

 

Borging is daarbij ook belangrijk: zorg dat de aandacht voor gezondheidsvaardigheden verankerd is in jullie organisatie. Denk aan het vastleggen van werkafspraken die voor (nieuwe) medewerkers gemakkelijk terug te vinden zijn. Hierdoor weet iedereen, voor nu en in de toekomst, wat er is afgesproken.

 

Praktische handvatten: 

  • Spreek met elkaar af hoe je als organisatie rekening houdt met beperkte gezondheidsvaardigheden. Maak een start door het met elkaar invullen van de ‘Test: Hoe begrijpelijk is mijn organisatie voor iedereen?’, waarin je een score invult voor alle 10 de kenmerken. Formuleer op basis van de uitkomsten concrete afspraken, doelstellingen en verbeteracties.
    Na het invullen van de test kun je een rapport downloaden, waarin je via open velden afspraken kunt uitwerken.
  • Zorg dat er blijvende aandacht is voor het thema. Leg de werkafspraken goed vast en maak deze gemakkelijk terug te vinden voor (nieuwe) medewerkers.
  • Evalueer de gemaakte afspraken, doelstellingen en verbeteracties regelmatig. Spreek bijvoorbeeld af om de ‘Test: Hoe begrijpelijk is mijn organisatie voor iedereen?’ elk (half) jaar met elkaar in te vullen. Maak deze onderdeel van je interne audit.

 

3. Begrijpelijke materialen

Maak je schriftelijke en digitale materialen goed te begrijpen. Denk hierbij aan brieven, website, filmpjes en folders.

 

Dit bestaat altijd uit twee stappen:

1: Maak je materialen eerst zo begrijpelijk mogelijk. Kies voor een A2/B1 taalniveau en let ook op opmaak, afbeeldingen en het doseren van informatie. Gebruik daarbij ook checklists om je materiaal zo begrijpelijk mogelijk te maken, zoals de ‘Checklist Toegankelijke informatie’.

2: Test je materiaal vervolgens op begrijpelijkheid onder mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Na het testen is het belangrijk om eventuele onduidelijkheden aan te passen.

 

Praktische handvatten:

 

4. Begrijpelijke digitale zorg

Zorg dat alle eHealth die je gebruikt, zoals apps of patiëntportalen, begrijpelijk en gebruiksvriendelijk is. Test dit ook onder mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden.

Praktische handvatten:

 

5. Toegankelijkheid

Zorg dat je organisatie gemakkelijk toegankelijk is. Denk aan de bewegwijzering in het gebouw, contactinformatie op de website en het telefonische keuzemenu. Test deze onderdelen op begrijpelijkheid en pas onduidelijkheden aan.

 

Praktische handvatten:

  • Bij een Praktijkcheck krijg je bezoek van een ervaringsdeskundige. Zo kun je de toegankelijk van je organisatie testen en ontvang je direct praktische verbetertips.

 

 6. Communicatief vaardige medewerkers

Train je medewerkers in begrijpelijk communiceren. Denk aan (zorg)professionals, baliepersoneel, voorlichters, vrijwilligers of telefonisten.

 

Praktische handvatten:

 

 7. Extra ondersteuning

Ook als je alle communicatie hebt vereenvoudigd, blijft er altijd een groep over voor wie dit te ingewikkeld is. Bied voor deze groep extra ondersteuning.

 

Praktische handvatten:

  • De groep die extra ondersteuning nodig heeft, zal daar vaak niet zelf om vragen. Bekijk voor al je diensten en communicatiemomenten welke oplossing je hebt voor mensen die niet via de standaard weg kunnen meekomen. Een voorbeeld is hulp bij het invullen van een vragenlijst, of de mogelijkheid om mondeling mee te doen. Een ander voorbeeld is mondelinge uitleg van een folder, brief of informatie op de website. Bied die ondersteuning actief en laagdrempelig aan.
  • Breng alle contactmomenten in kaart en ga na waar je extra ondersteuning kunt toevoegen. Denk hierbij aan zorgprofessionals, de balie, een host(ess), een telefoonnummer op schriftelijke communicatie en/of het inrichten van een Taalpunt. Bekijk ook eens deze Patiëntenreis.

 

 8. Inclusief onderzoek

De uitkomst van je onderzoek geeft alleen een compleet beeld als iedereen eraan kan meedoen. Als je onderzoek alleen begrijpelijk is voor een deel van de mensen, mis je veel informatie en kun je de verkeerde conclusies trekken. Dit kan verstrekkende gevolgen hebben, bijvoorbeeld wanneer je je beleid hierop baseert. Daarom is het belangrijk om te zorgen dat iedereen kan meedoen aan je onderzoek.

 

Praktische handvatten:

  • Zorg voor begrijpelijke materialen, zoals je vragenlijst, begeleidende brief, toestemmingsformulier en/of informatie bij het inloggen of digitaal invullen. Probeer de formulering van je teksten te vereenvoudigen en check met een leesniveau tool hoe toegankelijk de teksten zijn. 
  • Bij kwalitatief onderzoek gaat het er ook om dat mondelinge vragen tijdens een interview of focusgroep in begrijpelijke taal worden gesteld. Als je dit lastig vindt, kun je de vragen vooraf opschrijven op taalniveau A2/B1. Of kies voor een training ‘Effectief communiceren met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden’.
  • Naast begrijpelijke informatie en vragen is een inclusieve werving ook belangrijk om te zorgen dat een zo breed mogelijke groep mee kan doen. Bekijk de Infosheet ‘Inclusief onderzoek' voor meer informatie.

 

 9. Bereik iedereen

Zorg ervoor dat je iedereen goed bereikt met je communicatie en zorg. Dit vraagt extra inspanning voor bepaalde groepen mensen.

 

Praktische handvatten:

  • Bekijk wie je zou willen bereiken en wie je daadwerkelijk bereikt. Zit daar een verschil tussen, ga dan actief aan de slag om te zorgen dat je iedereen bereikt.
  • Zorg er bijvoorbeeld voor dat je diverse kanalen inzet voor je informatie en sluit aan bij bestaande initiateven en activiteiten. Lees meer in onze Infosheet ‘Bereiken en betrekken: de vier bouwstenen’.
  • Als jullie organisatie een cliëntenraad heeft, kun je samen met hen bekijken of bij eventueel achterbancontact ook een zo breed mogelijke groep mensen wordt bereikt. De handreiking 'Samen voor Toegankelijke Zorg' van het LSR en Pharos kan daarbij helpen.


10. Kennisdeling

Deel je kennis over gezondheidsvaardigheden en begrijpelijke communicatie, zowel binnen als buiten je organisatie. Zo inspireer en helpt je anderen om ook aan de slag te gaan met dit thema.

 

Praktische handvatten: 

  • Wij zijn een netwerk van ruim 100 partners die kennis delen over gezondheidsvaardigheden. Word partner om ervaringen te delen en van anderen te leren. Bekijk direct toepasbare kennis en materialen bij 'Aan de slag'.

 

 

 

Meer weten 

Voor wie

Professionals in de zorg, Beleidsmedewerkers

Website

pharos.nl

Partners

Pharos

Contactpersoon

Coryke van Vulpen

c.vanvulpen@pharos.nl

Bekijk meer

Gesprekstechnieken in de zorg

Zwanger en Hepatitis B

Hoesten en proesten